05-825 Grodzisk Maz. ul. Zielony Rynek 2          tel.: 22 755 51 55, 22 755 55 07, fax: 22 755 60 77          e-mail: sp4grodzisk@home.pl

AKTUALNOŚCI

  Strona główna
  Ważne informacje
  Kronika
  Kalendarz
  Plan lekcji

O SZKOLE

  Historia
  Patron
  Symbole szkolne
  Dyrekcja
  Nauczyciele
  Rada rodziców
  Biblioteka
  Świetlica
  Pedagog
  Dokumenty szkolne
  Napisali o nas
  Inne informacje

UCZNIOWIE

  Klasy, wychowawcy
  Samorząd uczniowski
  Rzecznik Praw Ucznia
  Absolwenci
  Nasze sukcesy
  Sprawdzian po klasie 6
  Bezpieczniczek

NAUKA I ZABAWA

  Przedmioty
  Zajęcia pozalekcyjne
  Wycieczki
  Galeria zdjęć

RÓŻNE

  Grodzisk Maz.
  Ciekawe strony
  Wesoła szkoła
  Archiwum
  Podziękowania
  Rozkład jazdy autobusów

POŁOŻENIE

HISTORIA

ZABYTKI

SŁAWNI LUDZIE

Jest to znak herbowy rodziny Mokronoskich, będących właścicielami miasta w XVII w. Jako herb miejski używany był już przed wojną. Na sesji w dniu 28 czerwca 1995 roku Rada Miejska oficjalnie zatwierdziła, jako swój symbol, znak Bogorii: "w polu czerwonym dwie rogaciny srebrne grotami od siebie w słup".

Kościół św. Anny, fot. Andrzej Kucharski

Jak dokładnie było z powstaniem miasta, mało dziś wiemy. Wiemy jednak, że przed wieloma wiekami szumiała tu przepastna, podmokła puszcza. Trochę światła na dzieje tego terenu rzucają badania archeologiczne, potwierdzające w tych okolicach bardzo dawne ślady osadnictwa. Możemy sobie więc jedynie wyobrazić, że pośród lasu w jakimś momencie pojawiła się osada. Przypuszcza się, że istniała już w XII wieku.

Pewne jest, bo o tym mówią źródła, że w XIV wieku była już własnością rodu Grodzickich czy też Grodziskich, a w 1335 roku stała się siedzibą parafii i nazywała się Grodzisko. Istnieją też przesłanki, by sądzić, że w tym czasie składała się z obronnego dworu właścicieli i siedzib chłopskich skupionych wokół kościoła.

Gdy król Władysław Jagiełło podążał pod Grunwald, Grodzisko było już własnością rodu Okuniów herbu Belina i pozostawało w tych rękach przez ponad dwa stulecia. Widać jednak, że byli to gospodarni właściciele, gdyż wieś rozrosła się na tyle, iż król Zygmunt Stary mógł 22 lipca 1522 roku podnieść ją do godności miasta i przyznać jej prawa cotygodniowego targu i dwóch jarmarków rocznie. Jeszcze w tym samym stuleciu przyznano nowo mianowanemu miastu inne przywileje i uwolnienie od różnego rodzaju opłat podatkowych.

W 1633 roku pojawili się nowi właściciele miasta - Mokronoscy herbu Bogoria osiedli w pobliskich Jordanowicach. Podobnie jak Okuniowie wykazywali wielką dbałość o rozwój własnej siedziby i miasta. Dzięki nim w roku 1758 Grodzisko otrzymało kolejny przywilej od króla Augusta III ustanawiający dalsze trzy jarmarki w roku.

Willa Foksal, fot. Andrzej Kucharski

Historia niewiele przkazała nam danych (poza datami lokacji, nadania przywilejów, wybuchów pożarów oraz zmiany właścicieli), aby snuć pełniejszą opowieść o dziejach miasta. Archiwum Mokronoskich też przepadło bez śladu. Wiadomo jednak, że okres dwóch stuleci od XVI do XVII wieku przebiegał w miasteczku znaczony zmiennymi rytmami. To przeżywało ono tak świetny okres rozwoju gospodarczego, że stało się znaczącym ośrodkiem handlu i przemiału zbóż. To znowu, jak w roku 1540, pożar strawił drewniany kościół i skupione wokół niego zabudowania gospodarcze. Wiemy także, iż przetaczające się przez kraj wojny ("potop" szwedzki w II połowie XVII wieku i wojna północna w początkach XVIII wieku) pozostawiły miasto splądrowane, sprowadzając na nie głód, zniszczenia i zarazy. Dopiero w końcu wieku XVIII odnotowano ponowny rozwój miasta. Liczyło już wtedy około 200 domów zamieszkanych przez około 2000 mieszkańców. Mialo parafialną szkołę i szpital. Początek XIX wieku - wojny napoleońskie po raz kolejny zachwiały ledwo co odzyskaną równowagę. Liczba ludności spadła do ok. 500 mieszkańców, a domów pozostało zaledwie 40.

Wielkie techniczne wydarzenie na ziemiach polskich, jakim było uruchomienie pierwszej linii kolejowej w roku 1845, stalo się bardzo istotnym czynnikiem rozwoju miasta, które już wówczas nazywało się Grodzisk. Otóż trasa Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej (jak wtedy nazywano kolej) przecięła teren miasta i już w czerwcu uzyskał Grodzisk regularne połączenie z Warszawą, a w ciągu najbliższych lat przez Skierniewice ze Śląskiem. Mimo że na skutek represji za udział grodziskiej młodzieży w Powstaniu Styczniowym w roku 1870 Grodzisk ukazem carskiem stracił prawa miejskie, to zdegradowane miasto władze uczyniły siedzibą powiatu. Oba te zdarzenia oraz parcelacja części podgrodziskich Jordanowic stały się kolejnymi czynnikami miastotwórczymi. Po raz kolejny obserwujemy ożywiony ruch gospodarczy i osadniczy. Z podupadłej rzemieślniczo-handlowej mieściny stal się Grodzisk rozwijającym się miastem przemysłowym, a na byłych gruntach jordanowickich wyrastał podstołeczny ośrodek letniskowo-uzdrowiskowy. W roku 1884 dr Michał Bojasiński otworzył tu "Zakład Hydropatyczny dla Osób z Towarzystwa", który dzięki znakomitej organizacji i wysokiemu poziomowi usług ściągał bogatą klientelę stołeczną. Wokół zakładu rozrosła się willowa dzielnica stałych mieszkańców oraz powstały domy letniskowe.

W pierwszych latach XX wieku wyzwoliło się w mieście wiele inicjatyw gospodarczych i społecznych. Rozwijały się założone w końcu XIX wieku zakłady przemysłowe zatrudniające już kilkuset robotników. Rozkwitała oświata. Na skutek zamknięcia w Warszawie szkół średnich (w ramach represji po strajkach szkolnych w 1905 r.) powstała w Grodzisku pierwsza ogólnokształcąca szkoła Czerwony Dwór - żartobliwie zwana "gimnazjum na wsi". Szkoła o znakomitym poziomie. Istniało już wówczas kilka szkół powszechnich, łącznie ze szkołą dla dzieci wyznania mojżeszowego, bowiem większą część mieszkańców miasta stanowili Żydzi. Powstało wiele stowarzyszeń oświatowych, spółdzielczych i kulturalnych.

Roztętnione życiem miasto zaskoczyła I wojna światowa. Na szczęście miasto w tej wojnie nie ucierpiało wiele. Na domiar wszystkiego władze okupacyjne w 1916 r. przywróciły Grodziskowi prawa miejskie, które zostały potwierdzone przez władze niepodległej Polski po zakończeniu wojny.

Willa Kniaziew

Tuż po zakończeniu wojny życie ruszyło pelną parą. Poprowadzenie Elektrycznej Kolei Dojazdowej, drugiej linii komunikacyjnej do Warszawy, znakomicie temu sprzyjało. Powiększył się obszar miasta o tereny rozparcelowane wcześniej i zabudowane przez "Zakład i letniaki" wsi Jordanowice oraz wsi Wólka Grodziska i Nowy Grodzisk. Umocnił się przemysł grodziski produkujący wyroby poszukiwane w kraju, jak np. tarcze ścierne. Miasto zostało zelektryfikowane, nawierzchnie ulic utwardzone. Rozwinęła się sieć handlowa i usługi rzemieślnicze. Na dobrym poziomie funkcjonowaly szkoły. Rozwijało sie życie kulturalne, istniał nawet teatr amatorski, chór i prasa lokalna. W latach 30. Grodzisk był jednym z lepiej rozwiniętych miast na Mazowszu. Miał również szeroko zakrojone plany dalszego rozwoju, gdy wybuchła II wojna światowa.

Na szczęście i w tej wojnie samo miasto nie ucierpiało wiele. Straciło jednak ok. 5000 mieszkańców. Po upadku Powstania Warszawskiego przyjęło ok. 20.000 bezdomnych warszawiaków. Walkę z okupantem prowadziły zakonspirowane oddziały liniowe i dywersyjne Z.W.Z., N.O.W. i Armii Krajowej, skupiajace w Ośrodku "Gąbka", "Osa" ponad 700 mieszkańców Grodziska.

Po wojnie już w 1945 roku przywrócono miastu funkcje stolicy powiatu. Od razu ruszyły społeczne inicjatywy gospodarcze i kulturalne. Szybko likwidowano wojenne zniszczenia i zaniedbania. Magnesem dla wzrastającej liczby mieszkańców była bliskość Warszawy i dogodna ze stolicą kominikacja. Szybko więc miasto przekształciło się w sypialnię dla zatrudnionych w Warszawie. Odbiło się to w znacznej mierze na życiu gospodarczym i społecznym, które po prostu zamarło. Dla tych, którzy zdecydowali się pozostać w Grodzisku, zaczęto budować nowe osiedla mieszkaniowe. Pod koniec lat 50. oddano pierwsze osiedle spółdzielcze. Rozwój budownictwa mieszkaniowego przyczynił się do wzrostu liczby mieszkańców.

Ważnym wydarzeniem w najnowszych dziejach miasta były pierwsze po wojnie demokratyczne wybory w 1989 r. Przeobrażenia polityczne, które nastąpiły w kraju stworzyły możliwości rozwoju lokalnej samorządności, a także rozwoju gospodarczego i kulturalnego miasta.

Elżbieta Potyńska
Źródło: tekst z folderu o Grodzisku, zdjęcia ze strony internetowej miasta. Strona Grodziska Maz.


Strona Szkoły Podstawowej nr 4 w Grodzisku Maz. Wszystkie prawa zastrzeżone.